Co oznacza „dieta”? Czy jest nam potrzebna?

Większości osób słowo dieta kojarzy się głównie z odchudzaniem lub poradami rodem z kolorowych gazetek. Ale dietetyka to coś więcej – to nauka. Szereg naukowców na całym świecie przeprowadza liczne badania, aby odpowiedzieć na pytania: „jak pozostać zdrowym?” oraz „jak dzięki diecie osiągnąć lepsze wyniki w sporcie?”. Nie tylko jak leczyć, ale również jak zapobiegać wielu chorobom przewlekłym, by zmniejszyć ich objawy lub by nigdy nie wystąpiły. Dzisiaj wiemy, że istnieją choroby bezpośrednio związane ze sposobem odżywiania i stylem życia. Mowa tutaj głównie o chorobach cywilizacyjnych, tj.: otyłość, choroby serca, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2 oraz niektóre rodzaje nowotworów. Choroby serca są główną przyczyną śmierci w Polsce1 i na świecie2,3,4. Jednocześnie ich rozwój jest mocno związany z dietą oraz ilością aktywności fizycznej.

Być zdrowym

WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) określa zdrowie jako brak choroby lub niepełnosprawności oraz dobrostan psychiczny i fizyczny5. Czyli, jeżeli czujesz się dobrze, masz energię do życia i na nic się nie skarżysz to już połowa sukcesu. Aby mieć pewność, że zdrowy pozostaniesz przez najbliższe lata, warto abyś przynajmniej raz w roku udał się na badania profilaktyczne:

  • Morfologię – aby się upewnić, że podstawowe wyniki masz w normie
  • Ciśnienie – aby się upewnić, że jest prawidłowe
  • Glukozę na czczo – aby się upewnić, że nie grozi Ci cukrzyca
  • Lipidogram – aby się upewnić, że nie grożą Ci choroby serca w przyszłości

Jaki to ma związek z dietą?

Otóż odpowiednio dobrana dieta odgrywa istotną rolę w wielu chorobach, m.in.: w otyłości, chorobach serca, nadciśnieniu cukrzycy, czy insulinooporności. Na pewno słyszałeś o piramidzie żywienia, diecie śródziemnomorskiej. Być może nawet słyszałeś o diecie DASH lub diecie w prewencji cukrzycy. Nie wiem, czy wiesz, ale naukowo udowodniono, że stosowanie diety śródziemnomorskiej jest elementem zapobiegania i leczenia choroby układu krążenia6 oraz cukrzycę typu 27.  

Może Ci się wydawać, że skoro dieta ma swoją specjalną nazwę, to musi być skomplikowana, trudna w utrzymaniu, oraz że bardzo ciężko jest na niej „być”. Otóż niekoniecznie. Zarówno dieta śródziemnomorska, dieta DASH, piramida żywienia8, czy amerykański myPlate.gov to modele, które (pomimo różnic) opierają się na poniższych zasadach:

  1. Nie jedz więcej, niż potrzebujesz
  2. Bazuj na produktach niskoprzetworzonych
    • Warzywa i owoce
    • Produkty zbożowe pełnoziarniste
    • Produkty mleczne
    • Chude mięso
    • Jajka
    • Strączki
    • Orzechy i pestki
    • Tłuszcze roślinne
  3. Dużo się ruszaj 
    • 150 min/tydzień umiarkowanej aktywności fizycznej to minimum, do którego wszyscy powinniśmy dążyć.

A może sama aktywność wystarczy?

Udowodniono, że regularna aktywność fizyczna jest istotna – nawet bardzo istotna! Naukowcy z Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego twierdzą, że 1/3 zgonów spowodowanych chorobami serca można było uniknąć właśnie dzięki aktywności fizycznej9. Dodatkowo, ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 u osób aktywnych zmniejsza się o 26%10. Niemniej jednak nie przeceniałbym tutaj roli wysiłku. Aby zachować zdrowie, najlepiej dużą ilość ruchu połączyć z wartościową i zbilansowaną dietą.

Podsumowanie

Każdy zasługuje na to, by być zdrowym. Zbilansowana dieta i aktywny styl życia mogą uchronić Cię od poważnych chorób w przyszłości. Aby odżywiać się zdrowo, nie musisz być na specjalnej diecie. Wystarczy, że podstawę Twojej diety będą stanowiły produkty nisko przetworzone, m.in.: warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste.

Źródła

  1. Główny Urząd Statystyczny: Statystyka zgonów i umieralności z powodu chorób układu krążenia. 2016
  2. Egom EE i wsp.: Latest Updates on Lipid Management. High Blood Press Cardiovasc Prev. 2019, 26(2):85-100
  3. Mach F i wsp.: 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias. European Heart Journal. 2019, 41, 1, 111–188
  4. Konstytucja WHO (Światowej Organizacji Zdrowia)
  5. Widmer RJ i wsp.: The Mediterranean Diet, its Components, and Cardiovascular Disease. Am J Med. 2015, 128(3): 229–238
  6. Georgoulis M i wsp: Mediterranean Diet and Diabetes: Prevention and Treatment. 2014, 6(4): 1406–1423
  7. Piramida żywienia i aktywności fizycznej. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.
  8. Lanier JB i wsp.: Diet and Physical Activity for Cardiovascular Disease Prevention. Am Fam Physician. 2016, 93 (11), 919-24
  9. Wahid A i wsp.: Quantifying the Association Between Physical Activity and Cardiovascular Disease and Diabetes: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Am Heart Assoc. 2016, 14;5(9):e002495

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *